Reverie Clinic
ทำหมันชาย
ทำหมันชาย มีกี่แบบ? เจ็บไหม อยู่ถาวรไหม? รวมคำตอบที่ผู้ชายควรรู้ก่อนตัดสินใจ
สำหรับผู้ชายหลายคน คำว่า ทำหมันชาย อาจฟังดูเป็นเรื่องใหญ่ เป็นหัตถการที่หลายคนอยากทำ แต่ก็ยังมีคำถามเต็มหัวไปหมด เช่น ทำแล้วเจ็บไหม ทำแล้วน้องชายยังแข็งตัวได้ปกติหรือเปล่า น้ำเชื้อยังออกไหม ต้องพักฟื้นกี่วัน และที่สำคัญที่สุดคือ “ทำแล้วถาวรจริงไหม?”
บทความนี้หมอปั๊ม Reverie Clinic จะพามาทำความเข้าใจว่าการทำหมันชายคืออะไร มีกี่แบบ ขั้นตอนเป็นอย่างไร ต้องเตรียมตัวก่อนทำอย่างไร และหลังทำต้องดูแลตัวเองแบบไหน เพื่อให้คุณผู้ชายตัดสินใจได้อย่างมั่นใจและปลอดภัยมากขึ้นครับ
Reverie Clinic
ทำหมันชาย คืออะไร?
การทำหมันชาย หรือ Vasectomy คือหัตถการคุมกำเนิดถาวรในผู้ชาย โดยแพทย์จะเข้าไปจัดการกับ “ท่อนำอสุจิ” หรือ Vas deferens ซึ่งเป็นท่อที่ทำหน้าที่ลำเลียงอสุจิจากอัณฑะออกมาผสมกับน้ำเชื้อ เมื่อท่อนี้ถูกผูก ตัด หรือปิดทางเดิน อสุจิจะไม่สามารถออกมาปนกับน้ำเชื้อได้ จึงช่วยป้องกันการตั้งครรภ์ได้ในระยะยาว
พูดง่าย ๆ คือ หลังทำหมัน ผู้ชายยังมีน้ำเชื้อออกได้ ยังถึงจุดสุดยอดได้ และรูปลักษณ์ของน้ำเชื้อโดยทั่วไปไม่ได้เปลี่ยนแบบที่สังเกตชัด แต่ในน้ำเชื้อจะไม่มีตัวอสุจิเมื่อผ่านช่วงเคลียร์อสุจิเดิมครับ
สิ่งสำคัญที่ต้องเข้าใจก่อนคือ การทำหมันชายควรถูกมองว่าเป็น “การคุมกำเนิดถาวร” แม้ในทางการแพทย์จะมีการผ่าตัดแก้หมันได้ในบางกรณี แต่การแก้หมันไม่สามารถรับประกันได้ 100% และขึ้นกับหลายปัจจัย เช่น ระยะเวลาหลังทำหมัน อายุของคู่ และสภาพร่างกายของแต่ละคน
Reverie Clinic
ทำหมันชายมีกี่แบบ?
โดยหลัก ๆ การทำหมันชายแบ่งได้เป็น 2 แนวทาง คือ
1. แบบดั้งเดิม
เป็นวิธีที่แพทย์เปิดแผลขนาดเล็กบริเวณถุงอัณฑะ เพื่อเข้าถึงท่อนำอสุจิ จากนั้นทำการผูก ตัด หรือปิดท่อนำอสุจิตามเทคนิคของแพทย์ วิธีนี้เหมาะกับคนไข้ที่มีข้อจำกัดทางสรีระที่ทำให้ไม่สามารถเจาะแผลเล็กได้
2. แบบเจาะ หรือ No-scalpel technique
เป็นเทคนิคที่ใช้เครื่องมือเฉพาะเปิดผิวหนังชั้นตื้นเป็นรูเล็ก ๆ แทนการกรีดแผลแบบเดิม จุดเด่นคือแผลมักเล็กกว่า การบาดเจ็บของเนื้อเยื่อน้อยกว่า และโดยทั่วไปพักฟื้นไม่นานครับ
ที่ Reverie Clinic แพทย์จะเป็นผู้เลือกเทคนิคที่เหมาะสมให้กับคนไข้แต่ละราย โดยดูจากลักษณะผิวบริเวณถุงอัณฑะ ความหนาของผิวเนื้อเยื่อเดิม ตำแหน่งของท่อนำอสุจิ และความเหมาะสมโดยรวมครับ
Reverie Clinic
ทำหมันชายทำอย่างไร?
การทำหมันชายเป็นการผ่าตัดเล็ก ใช้ยาชาเฉพาะที่ ไม่ได้ใช้การดมยาสลบ คนไข้จะรู้สึกตัวระหว่างทำ แต่บริเวณที่ทำจะชา ไม่มีความรู้สึกเจ็บ การทำหมันโดยทั่วไปเป็นหัตถการแบบผู้ป่วยนอก คือทำเสร็จแล้วกลับบ้านได้ ไม่จำเป็นต้องนอนโรงพยาบาล
ขั้นตอนโดยสรุปคือ
หลังจากนั้นที่ Reverie Clinic จะมีการส่งชิ้นเนื้อเพื่อตรวจยืนยันทุกเคสว่าเป็น Vas deferens หรือท่อนำอสุจิจริง โดยปกติผลตรวจชิ้นเนื้อจะทราบภายใน 2–3 สัปดาห์ ทั้งนี้ การส่งชิ้นเนื้อเป็นการยืนยันว่าแพทย์ตัดท่อนำอสุจิถูกต้อง แต่ยังไม่ใช่การยืนยันว่าคนไข้ “ไม่มีอสุจิในน้ำเชื้อแล้ว” จุดนี้ต้องแยกกันให้ชัด โดยหลังทำหมัน 3 เดือน (หรือหลังการหลั่งประมาณ 15-20 ครั้ง) แพทย์จะนัดให้นำตัวอย่างน้ำอสุจิไปตรวจวิเคราะห์ (Semen Analysis) เพื่อยืนยันว่าไม่มีตัวอสุจิหลงเหลืออยู่ในน้ำเชื้อแล้วครับ
Reverie Clinic
หลังทำหมันชาย ยังต้องคุมกำเนิดอยู่ไหม?
ต้องคุมกำเนิดต่อครับ นี่เป็นจุดที่หลายคนเข้าใจผิดมากที่สุด การทำหมันชายไม่ได้ทำให้เป็นหมันทันทีในวันนั้น เพราะอสุจิเดิมที่ค้างอยู่ในระบบทางเดินอสุจิยังอาจออกมากับน้ำเชื้อได้ในช่วงแรก หลังทำจึงยังต้องใช้วิธีคุมกำเนิดอื่น เช่น ถุงยางอนามัย จนกว่าจะมีการตรวจน้ำเชื้อและแพทย์ยืนยันว่าไม่พบอสุจิแล้ว
โดยทั่วไปมักแนะนำให้ตรวจน้ำเชื้อหลังทำหมันตามช่วงเวลาที่แพทย์กำหนด (ประมาณ 3 เดือนหลังทำ หรือหลังจากมีการหลั่ง 15-20 ครั้ง) เพื่อยืนยันผลว่าการอุดกั้นท่อนำอสุจิสำเร็จจริง พูดง่าย ๆ คือ“ผลชิ้นเนื้อ” ช่วยยืนยันว่าเป็นท่อนำอสุจิจริง ส่วน“ผลตรวจน้ำเชื้อ” ช่วยยืนยันว่าใช้งานคุมกำเนิดได้จริงครับ
Reverie Clinic
ก่อนทำหมันชาย ต้องเตรียมตัว
อย่างไร?
ก่อนทำหมันชาย ควรเข้าพบแพทย์เพื่อประเมินก่อน โดยเฉพาะคนที่มีโรคประจำตัว มีประวัติเลือดออกง่าย หรือรับประทานยาที่มีผลต่อการแข็งตัวของเลือด เช่น ยาละลายลิ่มเลือด ยาต้านเกล็ดเลือด หรือยากลุ่มที่แพทย์เจ้าของไข้สั่งใช้อยู่
ถ้ามียาละลายลิ่มเลือด หรือยาที่เกี่ยวกับการแข็งตัวของเลือด ควรปรึกษาแพทย์เจ้าของไข้เพื่อพิจารณาหยุดยาก่อนทำประมาณ 7 วัน ทั้งนี้ห้ามหยุดยาเองโดยไม่ปรึกษาแพทย์ เพราะยาบางกลุ่มมีความสำคัญต่อโรคหัวใจ โรคหลอดเลือดสมอง หรือโรคประจำตัวอื่น ๆ ครับ
ก่อนวันทำควรพักผ่อนให้เพียงพอ อาบน้ำทำความสะอาดร่างกาย และสวมกางเกงที่ไม่รัดแน่นจนเกินไป หากมีอาการผิดปกติบริเวณอวัยวะเพศหรือถุงอัณฑะ เช่น บวม แดง เจ็บ มีหนอง หรือสงสัยติดเชื้อ ควรแจ้งคลินิกก่อนวันนัด เพื่อให้แพทย์ประเมินว่าควรเลื่อนหัตถการหรือไม่
Reverie Clinic
ทำหมันชายเจ็บไหม?
ระหว่างทำจะมีการฉีดยาชาเฉพาะที่ ความรู้สึกเจ็บมักเกิดในช่วงฉีดยาชาเล็กน้อย หลังจากยาชาออกฤทธิ์แล้ว คนไข้ส่วนใหญ่จะรู้สึกชา ๆ ตึง ๆ หรือรู้สึกว่ามีการขยับบริเวณที่ทำ แต่ไม่จะเจ็บแหลมชัดระหว่างทำ หลังทำ อาจมีอาการปวด บวม ตึง หรือช้ำเล็กน้อยบริเวณแผลและถุงอัณฑะ
โดยทั่วไปอาการเหล่านี้มักค่อย ๆ ดีขึ้นในช่วงประมาณ 7-14 วัน ซึ่งเป็นอาการทั่วไปที่พบได้ในช่วงพักฟื้นหลังทำหมัน ผลข้างเคียงอื่นๆที่พบได้น้อยมาก เช่น แผลติดเชื้อ เลือดคั่ง การพบก้อนอสุจิ (Sperm Granuloma) หรืออาการปวดเรื้อรังบริเวณแผล โดยทั่วไปหากทำหัตถการโดยแพทย์ที่ชำนาญการ โอกาสเกิดผลข้างเคียงน้อยมากครับ
Reverie Clinic
หลังทำหมันชาย ต้องดูแลตัวเองอย่างไร?
หลังทำหมันชาย ควรดูแลแผลตามคำแนะนำของคลินิกอย่างเคร่งครัด
ช่วงแรก
แนะนำทำความสะอาดแผล เช้า-เย็น จนแผลแห้ง งดโดนน้ำบริเวณแผลประมาณ 7 วัน และเนื่องจากใช้ไหมละลาย จึงไม่มีการตัดไหมในภายหลัง
หลีกเลี่ยงการกระแทก กิจกรรมที่เสียดสีบริเวณแผล การยกของหนัก หรือการออกกำลังกายหนักจนกว่าแพทย์จะอนุญาต
หลีกเลี่ยงกีฬาและการยกของหนักประมาณ 1–2 สัปดาห์ หรือตามคำแนะนำของแพทย์ งดแอลกอฮอล์และสูบบุหรี่รวมถึงงดของแสลง ของหมักดอง 14 วัน เรื่องเพศสัมพันธ์และการช่วยตัวเอง โดยทั่วไปควรงดอย่างน้อยประมาณ 14 วัน หรือจนกว่าแผลจะไม่เจ็บ ไม่บวม
ช่วง 3 เดือน
สิ่งสำคัญที่สุดในช่วง 3 เดือนแรก ยังต้องคุมกำเนิดอย่างเคร่งครัด เพราะอาจจะมีอสุจิติดค้างท่อเดิมอยู่ครับ
ทำหมันชายมีผลต่อการแข็งตัวไหม?
โดยหลักการแล้ว การทำหมันชายไม่ได้ไปตัดเส้นประสาทที่ทำให้แข็งตัว ไม่ได้ตัดหลอดเลือดหลักของการแข็งตัว และไม่ได้ลดฮอร์โมนเพศชาย ดังนั้นการทำหมันชายไม่ส่งผลเสียต่อสมรรถภาพทางเพศระยะยาว หรือทำให้ความสุขทางเพศลดลง
หลังทำใหม่ ๆ บางคนอาจรู้สึกเจ็บ ตึง หรือไม่มั่นใจเวลาแข็งตัวในช่วงแรก ซึ่งมักเกี่ยวข้องกับแผลและการอักเสบหลังทำมากกว่าการทำงานของระบบแข็งตัวโดยตรง เมื่อแผลดีขึ้น ความรู้สึกเหล่านี้มักค่อย ๆ ดีขึ้นครับ
ทำหมันชายแล้วน้ำเชื้อยังออกไหม?
ยังออกครับ
หลังทำหมันชาย ผู้ชายยังสามารถหลั่งน้ำเชื้อได้เหมือนเดิม เพียงแต่หลังตรวจยืนยันสำเร็จแล้ว น้ำเชื้อจะไม่มีตัวอสุจิปนอยู่ ตัวอสุจิที่ผลิตจากอัณฑะจะถูกดูดซึมกลับโดยร่างกายตามธรรมชาติ ปริมาณน้ำเชื้อโดยรวมอาจไม่ได้เปลี่ยนจนสังเกตชัด เพราะตัวอสุจิเป็นเพียงส่วนเล็กมากของน้ำเชื้อทั้งหมดครับ
ทำหมันชายอยู่ถาวรไหม?
การทำหมันชายโดยทั่วไปถือว่าเป็นการคุมกำเนิดแบบถาวร เหมาะกับผู้ชายหรือคู่สมรสที่มั่นใจแล้วว่าไม่ต้องการมีบุตรเพิ่มในอนาคต แม้การแก้หมันชายจะสามารถทำได้ในบางกรณี แต่เป็นการผ่าตัดที่ซับซ้อนกว่า ค่าใช้จ่ายสูงกว่า และไม่ได้รับประกันว่าจะกลับมามีบุตรได้สำเร็จเสมอไป
ดังนั้น ก่อนตัดสินใจทำหมันชาย ควรคิดให้รอบคอบ คุยกับคู่ของตัวเองให้ชัด และปรึกษาแพทย์เพื่อเข้าใจข้อดี ข้อจำกัด และขั้นตอนทั้งหมดก่อนตัดสินใจครับ
Reverie Clinic
ทำหมันชาย ทำพร้อมฟิลเลอร์เพิ่มขนาด
ได้ไหม?
ที่ Reverie Clinic สามารถวางแผนทำหมันชายพร้อมกับหัตถการฟิลเลอร์เพิ่มขนาดในวันเดียวกันได้ อย่างไรก็ตามในบางเคส ต้องให้แพทย์ประเมินก่อนว่าคนไข้เหมาะสมหรือไม่ โดยจะพิจารณาจากแผล ตำแหน่งที่ทำ เทคนิคที่เลือก สภาพเนื้อเยื่อ และความปลอดภัยโดยรวม แนะนำให้มาปรึกษาแพทย์ก่อนครับ
ข้อดีของการทำหมันพร้อมกับฟิลเลอร์เพิ่มขนาดคือ การดูแลของสองหัตถการนี้มีความใกล้เคียงกันมาก เจ็บตัวทีเดียวแต่ได้ทำทั้งสองอย่างพร้อมกัน เหมาะสำหรับผู้ที่สะดวกพักฟื้นรอบเดียว ไม่ต้องเดินทางหลายรอบ รวมถึงทำให้แพทย์สามารถวางภาพรวมเรื่องสุขภาพเพศชายให้ครบกว่าเดิมครับ
ผลข้างเคียงที่อาจพบหลังทำหมันชาย
ผลข้างเคียงที่พบได้บ่อยคือ ปวด บวม ช้ำ หรือตึงบริเวณแผลเล็กน้อย ซึ่งมักค่อย ๆ ดีขึ้นในช่วง 5–7 วัน อาจมีเลือดซึมเล็กน้อยในช่วงแรก หรือรู้สึกเจ็บเวลาขยับตัวในบางท่า
อาการที่ควรติดต่อคลินิกหรือพบแพทย์ ได้แก่
Reverie Clinic
สรุป ทำหมันชายเหมาะกับใคร?
ทำหมันชายเหมาะกับผู้ชายที่มั่นใจแล้วว่าไม่ต้องการมีบุตรเพิ่ม ต้องการวิธีคุมกำเนิดระยะยาวที่ไม่ต้องใช้วิธีคุมกำเนิดกับฝ่ายหญิง และต้องการวิธีคุมกำเนิดแบบถาวร
ที่ Reverie Clinic การทำหมันชายเป็นหัตถการผ่าตัดเล็ก ใช้ยาชาเฉพาะที่ ไม่ต้องดมยาสลบ หลังทำสามารถกลับบ้านได้ ดูแลแผลตามคำแนะนำ และมีการส่งตรวจชิ้นเนื้อทุกเคสเพื่อยืนยันว่าเป็นท่อนำอสุจิจริง
หากคุณกำลังสนใจเรื่อง ทำหมันชาย หรืออยากประเมินว่าตัวเองเหมาะกับวิธีไหน สามารถเข้ามาปรึกษาหมอที่ Reverie Clinic ได้เลยครับ แพทย์จะช่วยประเมินอย่างเป็นส่วนตัว อธิบายขั้นตอนให้เข้าใจง่าย และวางแผนที่เหมาะกับร่างกายและเป้าหมายของแต่ละคนครับ
Reverie Clinic
FAQ : คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับทำหมันชาย
Reverie Clinic
ช่องทางติดต่อ
Reverie Clinic ปรับรูปหน้า โดยหมอบี หมอปั๊ม
ใต้คอนโด IDEO Mix พหลโยธิน ติด BTS สะพานควาย ทางออก 4
คลินิกเปิดทุกวัน 11.00-20.00 น. (ปิดทุกวันพุธ)
อ่านบทความเพิ่มเติม
รวมบทความจากทีมแพทย์ Reverie Clinic
